İnternet — o küresel can simidi sanılan şey — her çatışmada, her protestoda, her güç oyununda ilk kurban olsa?
Asya Pasifik 2025’te bu distopyayla sadece flört etmedi. İçinde yaşadı. Sert şekilde. #KeepItOn koalisyonunun taze raporu tokadı yapıştırıyor: Bölgede 11 ülkede 195 internet kesintisi. Bu, dünyanın toplam 313 kesintisinin yarısından fazlası. Hiçbir gün kesintisiz geçmedi, bir yerlerde mutlaka.
Şu var ki. Bunlar rastgele arızalar ya da güneş patlamaları değil. Kasıtlı. Hesaplı. Bölgenin hükümetleri — cuntalar, demokrasiler, aradaki herkes — kapatmayı sopa gibi kullanıyor.
Neden Myanmar’ın 95 Kesintisi Dijital Kuşatma Savaşı Gibi Hissediliyor?
Myanmar. Sıfır noktası. 95 kesinti. Çoğu askeri cuntaya ait — tam 76’sı — ama saha kalabalıklaştı. Arakan Ordusu, Ta’ang Ulusal Kurtuluş Ordusu gibi silahlı gruplar, hatta Ulusal Birlik Hükümeti bile katkıda bulundu. Parçalanmış savaş, parçalanmış kesintiler demek.
2021 darbesinden beri ordu kesintileri savaş aletine çevirdi, ülke çapında uyguladı ve sıklıkla aktif çatışmaların ortasında. Bu kesintiler toplulukları susturdu, hayatlar aldı.
Mart’taki o deprem? Kurtarma ekipleri karanlıkta kaldı. Hastaneler koptu. Dijital sis içinde hayatlar gitti. Üstelik Starlink’i avlıyorlar şimdi. Tutuklamalar. El koymalar. Erişim noktalarını kapatmalar. Uydu interneti cunta duvarını aşmanın son yoluydu — ta ki öyle olmayana kadar.
Ama durun. Sınır ötesi de sızıyor. Tayland yetkilileri Myanmar ve Kamboçya’yı iki kez kararttı. Çin bir kez. Kesintiler haritaları umursamıyor artık.
Kısa vuruş: Bu, ağ bağlantılı baskıya evriliyor.
Hindistan masum değil. 65 kesinti. Protestolar. Dini çatışmalar. Seçimler. Düğmeye saat gibi basıyorlar, sorgusuz sualsiz. Pakistan 20’yle aynı kitabı oynuyor: Anlatıyı kontrol et, kalabalığı ez.
Hindistan’ın ‘Demokrasi’ si Yılda 65 İnternet Kesintisine Dayanır mı?
Demokrasiler otoriter teknoloji numaralarına yaslanıyor — dikkat çeken mimari değişim bu. Hindistan açıklığı vaaz ediyor, sonra kargaşada kordonu çekiyor. Şeffaflık yok. İtiraz yok. Sadece karanlık.
Nepal 26 sosyal platformu kayıt kuralları yüzünden bloke etmeye kalktı. Protestolar patladı. Polis ateş açtı. 75 ölü, 2 bin yaralı. Hükümet göz kırptı, yasağı kaldırdı. Geç kalmış. Bant genişliğinde kan var.
Afganistan? Taliban kontrolünü mühürleyen 4 kesinti. Kadınlar ve kızlar — zaten hapsedilmiş — online fısıltı ağlarını kaybediyor.
Bangladeş mi? Nadir parlak nokta. Savunucular kesinti yasağı yasası için bastırıyor. Direniş kabarıyor.
Benim özgün yorumum — raporda kenardan değinen: Bu, Soğuk Savaş sıcak noktalarındaki 20. yüzyıl radyo bozuculuğunu yansıtıyor, ama milyarlara ölçeklenmiş. O zamanlar Voice of America Demir Perde gürültüsünü deliyordu. Bugün? Starlink yeni kısa dalga, APAC rejimleri tehdidi kokluyor. Tahmin edin: 2028’e kadar isyancı bölgelerin üstünde drone bozucular göreceğiz, sansür için uzay silah yarışı.
Rakamlar yalan söylemez. Afganistan (4), Kamboçya (2), Çin (2), Hindistan (65), Endonezya (2), Malezya (1), Myanmar (95 — o dağılım tam bir savaş lordu kim kimliği), Nepal (2), Pakistan (20), Papua Yeni Gine (1), Vietnam (1).
Bakın, neden belli: Güç pekiştirme. WhatsApp’sız protestolar sönüyor. Savaşlar görünmez yanıyor. Koordinasyonsuz acil durumlar ölümcül.
Nasıl mı? Teknik olarak roket bilimi değil. BGP kaçırmaları. DNS zehirlemeleri. Mobil kule kısılmaları. Fiber kesmeleri. Myanmar’da ülke çapı savaş ortası karartmalar. Hindistan? Hiper yerel, ilçe ilçe eyalet polisi emirleriyle zıplatmalar.
Derin mimari? Normalleşme. Eskiden protesto söndürücüydü, şimdi rutin. Pakistan’ın 20’si? Dini etkinlikler, siyasi gerilimlere bağlı. Kimse kaş kaldırmıyor artık.
Direniş kıvılcımları yanıp sönüyor. Bangladeş’in yasası. #KeepItOn’la küresel baskı. Ama şüpheci yanım: Teknoloji devleri suskun. Neden? Pazarlar. Hindistan altın madeni. Myanmar? Çin oyununda yan hasar.
Sınır ötesi gerilimi artırıyor. Tayland’ın Kamboçya kısılması? ASEAN dijital
